Strona 51 - Materiały SEP 1998 rok

Oglądasz wersję HTML

School of Underground Mining '98
1 poprawa warunków bezpieczeństwa pracy i wykonywania czynności strzałowych. Strzelanie
długimi otworami w górnictwie podziemnym prowadzone jest dla urabiania zmineralizowa-
nycłi grubycłi warstw rud metali, do strzelań w stropie (strzelania prowokujące zawał i odprę-
żające górotwór) oraz powszechnie dla urabiania skał w górnictwie odkrywkowym.
Dla polepszenia efektywności strzelania, szczególnie w robotach strzałowych wykonywa-
nych w górnictwie podziemnym dąży się do uzyskania zwiększonych ilości płaszczyzn mają-
cych na celu uzyskanie odbitych fal naprężeń powstałych po detonacji ładunków MW, Głów-
nymi kierunkami uzyskania takich płaszczyzn jest stosowanie we włomach wielkośrednico-
wych otworów odprężających (nazywanych też szwedzkimi włomami) i uzyskanie płaszczyzny
konturowej. Zasada takiego strzelania stosowana jest także przy strzelaniu krótkimi otwora-
mi strzałowymi. W Polsce systemy masowego urabiania głównie rud metali (z uwagi na gru-
bość złóż) nie są obecnie stosowane. Powszechnie stosuje się metody strzelania z zastosowa-
niem krótkich otworów strzałowych, wykorzystując je do urabiania rud w systemach chodni-
kowych i komorowo-filarowych warstw rudonośnych, których grubość jest w przedziale
2 H- 5 m. Zatem dla uzyskania poprawnego efektu strzelania, głównie określanego przez mak-
symalny zabiór i nie popękany strop, zasada stosowania otworów odprężających i strzelania
konturowego jest właściwym i sprawdzonym kierunkiem polepszenia efektywności strzelania.
Innym sposobem poprawienia efektywności strzelania jest sposób inicjowania ładunków MW
umieszczonych w otworach strzałowych. Powszechnie stosowane jest strzelanie zwłoczne tj.
detonowanie poszczególnych otworów (lub grup otworów) z odpowiednim opóźnieniem.
Spotykane w innych krajach interwały opóźnień, wielość w serii zapalników zwłocznych i nie-
ograniczona ilość inicjowania ładunków w różnym czasie w przypadku zastosowania systemu
NONEL lub opóźniaczy lontów detonacyjnych daje duże możliwości wpływania na uzyskanie
założonego efektu strzelania. W Polsce produkuje się jedynie zapalniki milisekundowe o sta-
łym interwale opóźnienia 25 ms w ilości 15 sztuk w serii (lub na specjalne życzenie 20 sztuk
w serii) oraz zapalniki o stałym opóźnieniu 0,5 s (10 sztuk w serii) [2]. Uwzględniając, że
w Polsce istnieje zakaz łączenia zapalników milisekundowych z zapalnikami półsekundowymi
w jednej serii strzelania, możliwość kierowania wybuchem jest bardzo ograniczona,
W polskich kopalniach podane sposoby polepszenia warunków urabiania były testowane
(w KGHM [6], w kopalniach rud cynku i ołowiu [4], w niektórych kopalniach węglowych).
Ocena skuteczności strzelania z zastosowaniem włomu wielkośrednicowego, wrębowego
o średnicy 300 mm w KGHM była bardzo korzystna [2]. Pozwoliło to wydłużyć zabiór do
5-^6 m, jednak jak zaznaczono w pracy [2] „nadmiernie komplikowało to dokonywanie od-
wiertów i wymagało zastosowania dwóch rodzajów sprzętu wiertniczego w przodku". W ko-
palniach w wielu krajach problem ten eliminuje się rozwiercając otwór zasadniczy specjalną
nasadką nakładaną na żerdź podstawowego urządzenia wiertniczego.
Uzyskanie szczeliny konturowej w stropie urabianej warstwy (furty) znacznie ograniczy
zasięg powstawania szczelin wtórnych wywołanych destrukcyjnym oddziaływaniem detonacji
na otaczający górotwór oraz zmniejszy zubożenie rudy. Mniejszy zasięg spękania stropu
ograniczy także masywność stosowanej obudowy lub gęstość i głębokość założenia kotew
stropowych. Znacznie poprawi się także bezpieczeństwo pracy w warunkach mniej naruszo-
nego i popękanego stropu.
Ogólnie stwierdzić można, że sposób strzelania uzależniony jest od poziomu wiedzy,
umiejętności i doświadczeniu osób kierujących robotami strzałowymi. W całym procesie wy-
38
Plenary session