Materiały konferencyjne SEP 2026

Szkoła Eksploatacji Podziemnej 2026, Materiały Konferencyjne Inertyzacja, jako element technologii wydobywania węgla Stanisław Trenczek Główny Instytut Górnictwa – Państwowy Instytut Badawczy Grzegorz Mendakiewicz Centrum Usług Specjalistycznych Centralnej Stacji Ratownictwa Górniczego CEN-RAT Sp. z o.o. Mariusz Tuszkiewicz Centrum Usług Specjalistycznych Centralnej Stacji Ratownictwa Górniczego CEN-RAT Sp. z o.o. STRESZCZENIE: Na wstępie zasygnalizowano skalę zagrożenia pożarami endogenicznymi w kopalniach węgla kamiennego w Polsce. Następnie scharakteryzowano gazy inertne pod względem ich przydatności w kopalniach. W dalszej kolejności wymieniono możliwości sto- sowania inertyzacji do gaszenia pożarów oraz profilaktyki, w tym w rejonach ścian wydobyw- czych, likwidowanych ścianach oraz podczas likwidacji zbiorników wodnych. Przedstawiono sposób i kryteria oceny skuteczności inertyzacji na bazie wskaźników Grahama, Tricketta oraz modelu samozagrzewania, pożaru i gaszenia. Opisano wpływ skali migracji gazów w zrobach oraz ilości podawanego gazu inertnego na skuteczność inertyzacji. Na koniec podano wskaźni- ki inertyzacji w odniesieniu do rejonów ścian. SŁOWA KLUCZOWE: inertyzacja, zroby, likwidacja, pożar 1. WSTĘP W związku z właściwościami węgla kamiennego do kumulacji ciepła, zagrożenie pożarami endogenicznymi od zawsze towarzyszy podziemnej eksploatacji pokładów węgla. Skala tego zagrożenia w kopalniach polskich bywała różna. W okresie po drugiej wojnie światowej, tj. od 1945 r. liczba pożarów wzrastała aż do ok. 650 pożarów w roku 1956, po czym nastąpił bardzo duży spadek tej liczby do kilkudziesięciu, a następnie do kilkunastu rocznie pod koniec XX w. W XXI wieku zazwyczaj dochodzi do kilku pożarów endogenicznych w roku, a w ostatnim pięcioleciu był taki rok – 2023, w którym nie zarejestrowano ani jednego pożaru endogenicznego – tab. 1.