Materiały konferencyjne SEP 2026

5 w kopalni FERNHILL w Wielkiej Brytanii – w okresie od sierpnia do 11 grudnia 1962 roku wtłoczono prawie 2,3 mln m 3 azotu gazowego, przez co strefa pożaru zo- stała zneutralizowana bez niebezpieczeństwa powstania mieszaniny wybuchowej ga- zów. Z kolei w Polsce pierwsze gaszenia pożarów z zastosowaniem zastosowania inertyzacji miały miejsce: − w 1959 r. w kopalni Mszana (późniejsza nazwa KWK 1-Maja) – z użyciem azotu ga- zowego (z 40 litrowych butli ciśnieniowych) – podczas likwidowania pożaru meta- nowej fontanny gazowej, − w 1975 r. w silnie metanowej kopalni Zofiówka, gdzie do produkcji gazów spalinowych wykorzystano Gazowy Agregat Gaśniczy GAG-3A – wytwarzane gazy inertne prze- tłaczano do zaizolowanego rejonu, − w 1976 r. w KWK Ziemowit, z użyciem ciekłego azotu podawanego pod ciśnieniem za pomocą inżektora za tamę izolacyjną otamowanego wyrobiska, − w 1977 r. w kopalni Czerwone Zagłębie, gdzie pożar w przodku drążonego wyrobiska ugaszono przez rozpylenie ciekłego azotu. Powyższe zastosowania, a także wiele jeszcze innych spowodowały, że inertyzacja była postrzegana jako skuteczny środek gaszenia pożarów. Ale nie tylko. Doceniono w niej również i to, że powoduje na tyle skuteczne obniżanie stężenia tlenu w otamowanej przestrzeni, że nie dochodziło do powstawania mieszaniny wybuchowej gazów. 3.2. Profilaktyka pożarowa w rejonach ścian czynnych i likwidowanych Zapotrzebowanie na inertyzację azotem, a także rozwój technologii doprowadziły do tego, że powstało przewoźne urządzenie do wytwarzania azotu z powietrza atmosferycznego. W 1986 r. Centralna Stacja Ratownictwa Górniczego dokonała zakupu takiego urządzenia, które obligatoryjnie wykorzystywane było do gaszenia pożarów podziemnych. Instalację tą po raz pierwszy zastosowano w kopalni Bielszowice do skutecznej inertyzacji ślepego odcinka drążonego wyrobiska górniczego – stężenie tlenu w zamkniętej przestrzeni zmalało do 3%. Od tamtego czasu coraz częściej inertyzację stosowano do prac profilaktycznych, zapobiegających rozwojowi procesu utleniania węgla, lub rozwojowi procesu samozagrzewania. Jednak o tym, jaką skalę przyjmowała profilaktyczna inertyzacja azotem wytwarzanym z powietrza atmosferycznego decydowała dostępność tych urządzeń. Dlatego w pierwszych latach od zakupu urządzenia profilaktyczne zastosowania inertyzacji dotyczyło zasadniczo tylko ścian tymczasowo izolowanych. Wraz z coraz większą dostępnością tych urządzeń zakres stosowania ich się zwiększał. Początkowo coraz częściej zaczęto prowadzić inertyzację azotem w czynnych ścianach, w których występował wysoki poziom zagrożenia pożarem endogenicznym. Następnie inertyzację prowadzono także przed etapem jej likwidacji oraz w okresie likwidacji (Trenczek i inni, 2023). Przekonano się bowiem, że spowolnienie i zatrzymanie biegu ściany kończy przemieszczanie się strefy beztlenowej w zrobach, co sprzyja rozwojowi procesów utleniania i samozagrzewania węgla. 3.3. Profilaktyka podczas odwadniania zbiorników wodnych