Materiały konferencyjne SEP 2026

11 samozagrzewania występują w zrobach na głębokości 40-60 m. Należy przy tym jednak zdecydowanie podkreślić, że taka i temu podobna migracja ma miejsce w przypadku braku połączeń hydraulicznych tych zrobów ze zrobami ścian sąsiadujących w danym pokładzie oraz zrobami nad- i podległymi. Jest to więc zatem przypadek szczególny, występujący w pierwszej ścianie „dziewiczej” parceli danego pokładu węgla. Badania migracji gazów w zrobach przeprowadzane wielokrotnie w różnych kopalniach w warunkach rzeczywistych, wykonywane z użyciem gazu SF 6 , pokazują zróżnicowane prędkości migracji gazów. Prędkość ta zależy przede wszystkim: − od wielkości wpływu depresji wentylatora głównego przewietrzania – bliskość szybu wentylacyjnego i wielkość oporu wyrobisk łączących badany rejon z szybem, − od wielkości obszaru połączonych zrobów, czyli wielkości kompleksu zrobowego. I rzecz paradoksalna poniekąd, że na prędkość migracji w kompleksie zrobów nie wpływa to, czy czynny rejon eksploatacyjny przewietrzany jest sposobem na U, czy sposobem na Y. Natomiast sposób przewietrzania ma wpływ na migrację gazów w zrobach ściany prowadzonej w „dziewiczym” polu. Przy sposobie przewietrzania na Y migracja odbywa się z prędkością co najmniej ok.10-15 razy większą niż w przypadku przywołanej wcześniej prędkości migracji przy przewietrzaniu sposobem na U. Z badań migracji gazów przeprowadzonych ostatnio przez Główny Instytut Górnictwa, z zastosowaniem gazu SF 6 , wynika, że w przypadku migracji powietrza przez tzw. płot węglowy: − przy znaczącym oddziaływaniu wentylatora głównego przewietrzania (bliska odległość od badanych zrobów) gaz znacznikowy na odległość ok. 1200 m przepłynął w ciągu 20 minut, co oznacza, że prędkość migracji wynosiła ok. 60 m/min, tj. ok. 1 m/s, − przy umiarkowanym oddziaływaniu wentylatora głównego przewietrzania (daleka odle- głość od badanych zrobów) gaz znacznikowy migrował do dwóch kompleksów zro- bowych w różnych kierunkach z różną prędkością – 0,41 m/min i 0,92 m/min, tj. od- powiednio 0,0068 m/s i 0,0153 m/s. Powyższe, a także wcześniej przeprowadzone przez GIG (a także przez inne jednostki) badania migracji gazów jednoznacznie potwierdzają tezę, że nie ma możliwości ustalenia jednolitego kryterium prędkości migracji gazów względem sposobów przewietrzania ścian. Każdy przypadek jest inny ze względu na specyficzne uwarunkowania występujące w rejonie danej ściany i jej zrobów oraz zrobów sąsiednich. Z tego też względu różna jest głębokość strefy zrobów zasobnej w tlen zasilający proces utleniania/samozagrzewania węgla. 6. WPŁYW ILOŚCI PODAWANEGO GAZU INERTNEGO NA SKUTECZNOŚĆ INERTYZACJI W kontekście wcześniej sformułowanych stwierdzeń należałoby więc odpowiedzieć na pytanie, jak wobec tego skutecznie inertyzować rejon czynnej ściany wydobywczej, prowadzonej w warunkach potencjalnego zagrożenia pożarem endogenicznym? Oczywistym byłaby odpowiedź, że im większa prędkość migracji gazów, tym większa powinna być ilość gazu inertnego podawana do zrobów. Inaczej mówiąc – tyle gazu inertnego należałoby podawać do zrobów, ile powietrza mogłoby wpływać do zrobów nie poddawanych inertyzacji. W przypadku niewielkich prędkości migracji powietrza przez zroby, np. rzędu v migr ≤ 0,1 m/min, możliwość zastąpienia powietrza gazem inertnym jest wielce prawdopodobna, zaś w przypadku dużych prędkości może rodzić się pytanie o sens inertyzacji, skoro ilość