Materiały konferencyjne SEP 2026

4 3. KONCEPCJA I ZAŁOŻENIA METODY OCENY RYZYKA WYBUCHU PYŁU WĘGLOWEGO W REJONACH ŚCIAN O WYSOKIEJ KONCENTRACJI WYDOBYCIA Na etapie opracowywania koncepcji oceny ryzyka wybuchu pyłu węglowego w rejonach ścian o wysokiej koncentracji wydobycia przyjęto założenie, że będzie to proces dwustopniowy. Biorąc pod uwagę charakter zjawiska wybuchu pyłu węglowego oraz stosowaną profilaktykę przeciwwybuchową niezbędny był podział procesu oceny ryzyka na dwa etapy: ocena zapoczątkowania wybuchu (przyczyny) oraz ocena przeniesienia wybuchu (skutki). Końcowa ocena poziomu ryzyka w danym rejonie wymagała dopasowania skali poziomów ryzyka, w taki sposób, aby odzwierciedlała rzeczywisty stan zagrożenia. W związku z powyższym testowano szereg kombinacji dopasowania skali do poziomu ryzyka wybuchu oraz jego przeniesienia. Brano pod uwagę szereg czynników istotnych dla oceny ryzyka, mających wpływ na powstanie jak i przeniesienie wybuchu. Każdy z czynników w mniejszym lub większym stopniu wpływa na końcowy wynik oceny ryzyka. Koncepcja nowej metody oparta była na istotności każdego z czynników. W celu określenia możliwości zapoczątkowania wybuchu pyłu węglowego opracowano skalę jego oceny. Została ona ustalona w oparciu o przeprowadzone badania eksperckie (ponad 40- stu ekspertów) oraz rozmowy z przedstawicielami nauki z dziedziny zagrożenia wybuchem pyłu węglowego. Skalę dopasowano w taki sposób, aby odzwierciedlała rzeczywiste warunki panujące w rejonie ocenianej ściany. W szczególności wzięto pod uwagę stan zalegającego pyłu węglowego w wyrobisku ścianowym, zagrożenia naturalne mające wpływ na powstanie wybuchu pyłu węglowego występujące w rejonie przedmiotowej ściany, warunki górniczo- geologiczne znajdujące się w rejonie badanej ściany itp. Czynniki te, a wraz z nimi odpowiednie wartości punktowe, pozwoliły na ustalenie zakresów wartości dla każdego z trzech poziomów oceny zapoczątkowania wybuchu pyłu węglowego (poziom mały, średni oraz duży). W celu określenia możliwości przeniesienia (skutków) wybuchu pyłu węglowego opracowano skalę jego oceny. Została ona ustalona w oparciu o przeprowadzone badania eksperckie oraz rozmowy z przedstawicielami nauki z dziedziny zagrożenia wybuchem pyłu węglowego. Skalę dopasowano w taki sposób, aby odzwierciedlała rzeczywiste warunki panujące w rejonie ocenianej ściany. W szczególności wzięto pod uwagę parametry charakteryzujące ilość i jakość pyłu węglowego, stan zabezpieczenia strefy zabezpieczającej, stan utrzymywanych zapór przeciwwybuchowych, zawartości metanu w powietrzu wentylacyjnym itp. Czynniki te, a wraz z nimi odpowiednie wartości punktowe, które pozwoliły na ustalenie zakresów wartości dla każdego z trzech poziomów oceny przeniesienia (skutków) wybuchu pyłu węglowego (poziom mały, średni oraz duży). 3.1 Opracowanie matrycy oraz kryteriów akceptacji ryzyka wybuchu pyłu węglowego Obie otrzymane skale dotyczące czynników mających wpływ na powstanie oraz propagację pyłu węglowego wymagały korekt, dzięki którym uzyskana została skalibrowana skala poziomu ryzyka. Opracowano matrycę oceny ryzyka (Rysunek 2), pozwalającą na określenie poziomu ryzyka wybuchu pyłu węglowego, który odzwierciedla rzeczywiste warunki panujące w danym rejonie.