Biuletyn SEP - luty 2026

XXXV SZKOŁA EKSPLOATACJI PODZIEMNEJ 24 SEP 2026 Samorząd wobec likwidacji kopalń: wody, deformacje i dane – jak chronić mieszkańców i prowadzić inwestycje na terenach pogórniczych Sesja samorządowa została przygotowana jako praktyczne forum dla gmin górniczych oraz instytucji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo i procesy likwidacyjne. Tegoroczna edycja jest organizowana już po raz drugi wspólnie ze Stowarzyszeniem Gmin Górniczych, co podkreśla konsekwentnie budowaną platformę dialogu między samorządami, administracją i ekspertami – tam, gdzie transformacja dotyka mieszkańców najbardziej bezpośrednio. Oś tematyczna sesji koncentruje się na bezpiecznym likwidowa- niu kopalń oraz na bezpieczeństwie transformacji w wymiarze lokalnym: zagrożeniach wodnych, deformacjach terenu (w tym zapadliskach), ochronie infrastruktury i mienia, a także na jako- ści i dostępności danych niezbędnych do podejmowania decyzji inwestycyjnych, planistycznych i kryzysowych. Sesja ma wyraźnie „wdrożeniowy” charakter – celem jest przełożenie wiedzy eksperc- kiej na czytelne rekomendacje dla gmin oraz partnerów prowadzą- cych działania likwidacyjne. Istotnym kontekstem obrad jest współpraca Państwowego Insty- tutu Geologicznego – PIB i Wyższego Urzędu Górniczego na rzecz bezpiecznej transformacji regionów pogórniczych – w szczególno- ści w zakresie podejścia do oceny ryzyka, kierunków monitoringu i usprawniania przepływu informacji pomiędzy instytucjami pań- stwa a samorządami. W takim ujęciu dane hydrogeologiczne, geo- dezyjne i górnicze nie są wyłącznie archiwum: stanowią element re- alnego „systemu bezpieczeństwa” warunkującego skuteczną komu- nikację ryzyka, planowanie przestrzenne oraz prowadzenie inwe- stycji na terenach obciążonych skutkami wieloletniej eksploatacji. Program sesji prowadzi uczestników od perspektywy instytucji odpowiedzialnych za nadzór i organizację likwidacji, przez narzę- dzia i metody wspierające decyzje samorządów, aż po debatę ukie- runkowaną na wnioski. W części eksperckiej szczególne miejsce zajmuje Instytut Mechaniki Górotworu PAN (IMG PAN) – ośrodek o ugruntowanej renomie w analizie deformacji górotworu i bezpie- czeństwa infrastruktury na terenach pogórniczych, dysponujący bardzo dużym doświadczeniem wynikającym również z udziału w procesach transformacji niemieckiego górnictwa (w tym w po- dejściu do oceny ryzyka, monitoringu oraz praktyk minimalizacji skutków zakończenia eksploatacji dla otoczenia). Ta perspektywa międzynarodowa wzmacnia wartość sesji jako miejsca wymiany sprawdzonych rozwiązań i standardów. W części narzędziowej akcent położono na zagadnienia kluczo- we dla gmin: monitoring i progowanie reakcji w kontekście wód podziemnych, modelowanie jako wsparcie decyzji planistycznych, a także studia przypadków pokazujące realne napięcia między po- trzebą inwestycji, odpowiedzialnością za bezpieczeństwo miesz- kańców oraz ograniczeniami informacyjnymi i proceduralnymi. Kulminacją jest moderowana debata samorządowa, której celem jest zebranie konkretnych rekomendacji – dotyczących minimal- nego „pakietu bezpieczeństwa” dla gmin pogórniczych, standardów udostępniania danych i zasad współpracy w działaniach pilnych. Sesja samorządowa wpisuje się w misję Szkoły Eksploatacji Pod- ziemnej jako miejsca, w którym wiedza naukowa, doświadczenie instytucji nadzorczych oraz praktyka samorządów spotykają się po to, by podnosić poziombezpieczeństwa i przewidywalności procesu transformacji – z korzyścią dla mieszkańców, środowiska i stabil- ności rozwoju lokalnego.