Biuletyn SEP - luty 2026

XXXV SZKOŁA EKSPLOATACJI PODZIEMNEJ 4 SEP 2026 czeństwa państwa i ciągłości funkcjonowania gospodarki oraz nie osłabić ochrony ludzi i informacji. Rządowy start „plenarki”: transformacja jako racja stanu, nie hasło Pierwsza część sesji plenarnej — do przerwy kawowej — zosta- ła zaplanowana jednoznacznie: to nie będzie rozmowa wyłącznie o sektorze. Chcemy, aby dyskusja odbywała się w logice racji stanu, gdzie transformacja górnictwa staje się elementem bezpieczeństwa państwa — energetycznego, surowcowego oraz technologiczno-in- formacyjnego, coraz silniej warunkującego stabilność gospodarki. Nieprzypadkowo kluczowe resorty (ME, MKiŚ, MC i MAP) zosta- ły poproszone o patronaty, a ministrowie otrzymali zaproszenia do udziału w tej części programu. Intencja jest jasna: to ma być rozmo- wa o kierunku polityki państwa, a nie ceremonialne otwarcie. Tym bardziej, że lista tematów nie pozostawia złudzeń: bezpieczeństwo transformacji, surowce krytyczne i strategiczne, ryzyka naturalne, metanowe i cybernetyczne, a także kontrola nad danymi oraz bez- pieczeństwo informacyjne w systemach, które już dziś tworzą krę- gosłup nowoczesnego przemysłu. W swoich wystąpieniach Prezes Wyższego Urzędu Górniczego dr inż. Piotr Litwa oraz szef Państwowej Służby Geologicznej prof. Krzysztof Szamałek nakreślą wyzwania, z którymi już dziś mierzy się przemysł surowcowy — sektor stanowiący fundament infra- struktury bezpieczeństwa państwa. To zapowiedź, która stawia sprawę jasno: górnictwo i geologia nie są „zapleczem” gospodarki, lecz filarem państwowej odporności. Właśnie tu najmocniej wybrzmiewa wątek coraz częściej obecny w strategicznych dyskusjach: sojusz geologów — z nowymi złożami i krajowym planem poszukiwań — oraz górników, będących wyko- nawcami polityki surowcowej w praktyce. Bez tej współpracy nie ma ani stabilnych dostaw, ani kontroli nad zasobami, ani realnej alternatywy wobec importu. PIG-PIB jako współorganizator: sygnał, że sektor mówi jednym głosem Szczególne znaczenie ma fakt, że do grona współorganizatorów XXXV Szkoły dołącza Państwowy Instytut Geologiczny – Państwo- wy Instytut Badawczy (PIG-PIB), pełniący rolę Państwowej Służby Geologicznej. Odczytuję to jako wyraźny sygnał, że sektor surow- cowy zaczyna działać w logice długofalowej odpowiedzialności za zasoby i bezpieczeństwo państwa — zamiast rozproszonych inter- wencji i równoległych działań. To pokazuje, że budujemy wspólną płaszczyznę rozmowy i dzia- łania tam, gdzie stawką jest odporność kraju: surowce, energia i bez- pieczeństwo informacji. Klamra merytoryczna: prof. Stanisław Tokarski o korekcie polityki energetycznej bez „wersji slajdowej” Tę część debaty domknie wystąpienie prof. Stanisława Tokarskiego (GIG/AGH), poświęcone restrukturyzacji górnictwa oraz kierun- kom korekty polityki energetycznej Polski. Nie będzie to akademic- ki komentarz, lecz twarda rozmowa o bilansowaniu systemu, mocy sterowalnej i ryzyku, że w pogoni za zmianą kraj wpadnie w nową zależność importową. Prof. Stanisław Tokarski stawia pytania, które powinny dziś wy- brzmiewać na poziomie państwowym, a nie wyłącznie branżowym: czy system będzie odporny wtedy, gdy „nie wieje i nie świeci”? Kto sfinansuje dyspozycyjność i utrzymanie mocy rezerwowych? Jak planować sterowalność i rezerwy w realnych horyzontach czasu — nie w teorii, lecz w warunkach gospodarki i rynku? I wreszcie: co z bilansem mocy? To wystąpienie traktujemy jako punkt wyjścia. Chcemy, by jego tezy były osią rozmowy: od bezpieczeństwa ener- getycznego, przez surowce, aż po cyberodporność i ochronę infor- macji. „System naczyń połączonych”: mapa ryzyk zamiast katalogu życzeń W tym miejscu program sesji plenarnej zaczyna układać się jak precyzyjna mapa ryzyk i odpowiedzi. Debatę zaczynamy od fun- damentu: bezpieczeństwa transformacji jako strategii państwa — stabilnych ram działania, technologii oraz ochrony danych. Dalej przechodzimy przez bezpieczeństwo surowcowe w nowej rzeczywi- stości po CRMA (Critical Raw Materials Act): od poszukiwań i roz- poznania, przez przetwórstwo i recykling, aż po myślenie o rezer- wach strategicznych. Równolegle wybrzmiewa wątek bezpieczeństwa ludzi i procesu: zagrożeń naturalnych, metanu i odporności operacyjnej górnictwa w warunkach zmian. W tej konstrukcji szczególną rolę zyskuje Pań- stwowa Służba Geologiczna — jako element infrastruktury bezpie- czeństwa państwa, obejmujący interoperacyjność systemów, cybe- rodporność oraz ochronę danych surowcowych. W części poświęconej odporności operacyjnej i bezpieczeństwu procesu ważny głos wniesie Główny Instytut Górnictwa-PIB (GIG- -PIB), przedstawiając perspektywę naukowo-inżynierską dotyczącą zagrożeń naturalnych i metanowych, nowoczesnego monitoringu oraz technologii wspierających ciągłość pracy kopalń w warunkach zmian. To właśnie w tym miejscu dyskusja schodzi z poziomu de- klaracji na poziompraktyki: jak prowadzić transformację, nie tracąc kontroli nad bezpieczeństwem ludzi i stabilnością procesów. Z kolei Górnicza Izba Przemysłowo-Handlowa (GIPH) przeniesie dyskusję na twardy grunt finansów publicznych. Wystąpienie pre- zesa Izby, Janusza Olszowskiego, pt. „Wpływ likwidacji górnictwa węgla kamiennego na ubytek dochodów publicznych” ma przypo- mnieć, że transformacja ma również wymiar fiskalny — wpływa na budżety państwa i samorządów, a tym samym na zdolność finan- sowania usług publicznych, inwestycji i działań osłonowych w re- gionach. W tym miejscu chcę powiedzieć wprost: transformacja nie może dzielić środowiska. Dlatego cieszy mnie aktywny udział GIG-PIB i GIPH w naszych dyskusjach. Transformacja musi być naszym wspólnym projektem, jeśli oprzemy ją na faktach, danych i inży- nierskim realizmie — z myślą o bezpieczeństwie ludzi i ciągłości działania systemu. Dalej głos przejmuje przemysł: spółki węglowe oraz KGHM Pol- ska Miedź S.A.— transformacja widziana od strony procesów, pro- dukcji, efektywności i odporności. A na końcu pojawia się temat, o którym w debacie publicznej wciąż mówi się za mało: fiskalne i społeczne skutki likwidacji górnictwa, czyli wpływ zmian w sekto- rze na dochody publiczne i stabilność regionów. Całość spina jedna myśl: transformacja musi być zarządzana w logice odporności państwa, a nie wyłącznie w logice redukcji. Cyber „dual-use”: ISAC-SIG i CyberRange jako praktyczny test odporności W programie tegorocznej Szkoły mocno wybrzmi również wątek cyberbezpieczeństwa. Tegoroczne zmagania i wydarzenia „cyber” zostaną w całości zrealizowane na AGH—naWydziale Informatyki,