Szkoła Eksploatacji Podziemnej

Kopalnia soli wkracza w nowy etap swojej działalności, jakim jest zagospodarowanie wyrobisk poeksploatacyjnych na cele podziemnego składowania odpadów. Decyzja ta wynika z doskonałych właściwości izolacyjnych formacji solnych, które gwarantują bezpieczeństwo ekologiczne w perspektywie tysięcy lat. Jednak proces ten to nie tylko zmiana profilu gospodarczego, ale przede wszystkim rewolucja technologiczna w zakresie zarządzania przestrzenią podziemną. Tradycyjna obsługa mierniczo-geologiczna, choć nadal fundamentalna, staje się dziś jedynie bazą dla wdrożenia zaawansowanych systemów informatycznych i pomiarowych, które muszą sprostać rygorystycznym normom bezpieczeństwa związanym z depozycją odpadów.
W obliczu planowanego składowania odpadów, dotychczasowe metody miernictwa górniczego wymagają ewolucji. O ile klasyczne wyznaczanie kierunków i pomiary inwentaryzacyjne pozostają istotne, o tyle monitoring składowiska narzuca konieczność stosowania nowoczesnych technologii pomiarowych. Głównym wyzwaniem staje się precyzyjna inwentaryzacja każdej komory, gdzie składowane będą odpady. Wykorzystanie naziemnego skaningu laserowego (TLS) oraz mobilnych systemów mapowania SLAM pozwala na uzyskanie kompletnej informacji o geometrii wyrobisk w formie chmury punktów. Dane te są niezbędne nie tylko do celów dokumentacyjnych, ale stanowią cyfrowy fundament pod analizy stateczności i monitorowanie zjawiska pełzania soli, które w przypadku składowania odpadów musi być poddane stałej kontroli geodezyjnej.
Kolejnym etapem w procesie cyfryzacji kopalni jest wdrożenie zaawansowanego systemu informacji przestrzennej (GIS). W kontekście składowania odpadów, rola GIS wykracza daleko poza tworzenie map. System ten staje się zintegrowaną bazą danych, w której każdy odpad trafiający pod ziemię posiada swoją unikalną lokalizację przestrzenną oraz przypisany zestaw atrybutów: od kodu odpadu, przez parametry chemiczne, aż po datę zdeponowania. Dla mierniczego górniczego oznacza to przejście od roli „geometry” do roli „zarządcy danych przestrzennych”. Dzięki GIS możliwe jest prowadzenie bieżącej ewidencji wypełnienia składowiska, optymalizacja logistyki transportu podziemnego oraz generowanie raportów dla organów nadzoru w sposób zautomatyzowany i transparentny.
Docelowym rozwiązaniem, do którego dąży nowoczesna kopalnia, jest wdrożenie koncepcji MIM (Mine Information Modeling). Jest to bezpośrednia adaptacja standardów BIM (Building Information Modeling) do specyficznych warunków górniczych. MIM integruje wszystkie dane o obiekcie – od geometrii wyrobisk, przez parametry geologiczne, aż po infrastrukturę technologiczną składowiska – w jeden spójny, trójwymiarowy model cyfrowy. W tym ujęciu mierniczy górniczy staje się kluczowym dostawcą danych zasilających model MIM. Monitoruje on geodezyjnie postęp procesów składowania, aktualizuje model o bieżące odkształcenia górotworu i dostarcza cennych informacji niezbędnych do symulacji zachowania się składowiska w przyszłości. MIM pozwala na zarządzanie całym cyklem życia wyrobiska: od jego przygotowania, przez fazę eksploatacji (wypełniania), aż po ostateczne zamknięcie i monitoring poeksploatacyjny.
Wszystkie opisane procesy prowadzą do fundamentalnej zmiany roli mierniczego górniczego w strukturze kopalni. Przestaje on być jedynie inżynierem dokumentującym stan faktyczny, a staje się inżynierem informacji, który aktywnie wspiera proces decyzyjny. Jego zadaniem jest dostarczanie precyzyjnych danych, które w systemach GIS i MIM pozwalają na ocenę ryzyka, planowanie przestrzenne i zapewnienie bezpieczeństwa środowiskowego. Mierniczy staje się gwarantem jakości danych, na których opiera się cały system monitorowania postępu składowania odpadów.
Podziemne składowanie odpadów w kopalni soli to projekt o ogromnej skali i odpowiedzialności. Sukces tego przedsięwzięcia zależy od płynnego połączenia tradycyjnego kunsztu mierniczego z nowoczesnymi technologiami takimi jak skaning laserowy, GIS oraz modelowanie MIM. To właśnie te narzędzia pozwolą kopalni soli stać się nowoczesnym, bezpiecznym i w pełni cyfrowym repozytorium odpadów, w którym każdy metr sześcienny przestrzeni jest pod stałym i precyzyjnym nadzorem mierniczym.