Szkoła Eksploatacji Podziemnej

Różnorodność biologiczna odgrywa kluczową rolę w funkcjonowaniu ekosystemów, wpływając na ich stabilność, odporność na zaburzenia oraz przebieg procesów ekologicznych. W krajobrazach miejsko-przemysłowych, ukształtowanych przez długotrwałą działalność człowieka, ekosystemy miast wykazują dużą zmienność struktury siedlisk oraz specyficzne warunki środowiskowe, które sprzyjają powstawaniu zróżnicowanych układów biologicznych.
W ekosystemach miast różnorodność biologiczna kształtuje się pod wpływem intensywnych i zróżnicowanych zaburzeń, takich jak przekształcenia terenu, fragmentacja siedlisk, zmiany warunków siedliskowych oraz presja antropogeniczna. Zaburzenia te, w zależności od ich natężenia i częstotliwości, prowadzą do powstawania mozaiki siedlisk o odmiennych właściwościach ekologicznych i różnym poziomie bioróżnorodności. Szczególne znaczenie mają formy użytkowania terenu w mieście, które determinują strukturę przestrzenną ekosystemów oraz skład gatunkowy roślin, zwierząt i mikroorganizmów.
Różnorodność biologiczna ekosystemów miejskich przejawia się na wielu poziomach organizacji, obejmując różnorodność gatunkową, funkcjonalną i strukturalną. Jej ocena wymaga stosowania zróżnicowanych miar i metod badawczych, uwzględniających zarówno skład gatunkowy, jak i cechy funkcjonalne organizmów oraz zróżnicowanie siedlisk. Takie podejście pozwala na lepsze rozpoznanie potencjału przyrodniczego miast oraz znaczenia ekosystemów miejsko-przemysłowych w kształtowaniu współczesnego krajobrazu.
Badanie różnorodności biologicznej w ekosystemach miast zlokalizowanych w krajobrazach miejsko-przemysłowych stanowi ważny element oceny stanu środowiska oraz planowania zrównoważonego rozwoju. Obszary te cechują się dużą mozaikowatością siedlisk – od parków i ogrodów, przez tereny ruderalne, po hałdy i nieczynne wyrobiska – dlatego wymagają stosowania zróżnicowanych metod badawczych.
Podstawę stanowią klasyczne metody terenowe. Inwentaryzacje florystyczne prowadzi się z wykorzystaniem zdjęć fitosocjologicznych, transektów oraz powierzchni próbnych, co umożliwia ocenę składu gatunkowego, pokrycia roślinnością i struktury zbiorowisk. W badaniach fauny stosuje się pułapki Barbera do analizy bezkręgowców naziemnych, odłowy siatką entomologiczną, monitoring ptaków metodą kartograficzną oraz obserwacje ssaków z użyciem fotopułapek. Pozwala to określić bogactwo gatunkowe, liczebność oraz obecność gatunków rzadkich lub inwazyjnych.
Istotną rolę odgrywają metody krajobrazowe i geoprzestrzenne. Systemy Informacji Geograficznej (GIS) oraz dane teledetekcyjne, takie jak zdjęcia satelitarne, lotnicze czy skaning LiDAR, umożliwiają analizę struktury użytkowania terenu, stopnia fragmentacji siedlisk i łączności ekologicznej. Coraz częściej wykorzystuje się także zobrazowania hiperspektralne do oceny kondycji roślinności i stresu środowiskowego.
Uzupełnieniem są analizy laboratoryjne, obejmujące badania gleb, zawartości metali ciężkich czy różnorodności genetycznej organizmów. Kompleksowe łączenie tych metod pozwala lepiej zrozumieć funkcjonowanie miejskich ekosystemów oraz wskazać kierunki ich ochrony i rewitalizacji.