Szkoła Eksploatacji Podziemnej

Teoria sukcesji Clementsa opisuje i wyjaśnia przebieg kierunkowych zmian składu gatunkowego i struktury zbiorowisk roślinnych, przebiegających w czasie, w odpowiedzi na warunki siedliskowe oraz oddziaływania i interakcje biotyczne i abiotyczne. Teoria Clementsa sformułowana została na podstawie zjawisk i procesów przebiegających podczas rozwoju ekosystemów powstających w warunkach siedliskach naturalnych i półnaturalnych. Wieloletnie badania przebiegu procesów przyrodniczych przebiegających w ekstremalnych warunkach mineralnych podłoży środowisk lądowych powstałych w wyniku m.in. górniczej działalności człowieka. Mineralne podłoża siedlisk pogórniczych charakteryzują się specyficznymi parametrami struktury fizycznej i chemicznej podłoża pogórniczego. Główna charakterystyka dotyczy parametrów niskiej zawartości materii oraz dużej zmienności warunków mikroklimatycznych. Powstających w wyniku działalności górniczej, klasyczne modele sukcesji często nie w pełni wyjaśniają obserwowane procesy dotyczące rozwoju roślinności. Główne różnice dotyczą przede wszystkim braku jednoznacznego kierunku zmian sukcesyjnych, który w klasycznym ujęciu Clementsa prowadzi do względnie stabilnego stadium klimaksowego. Na mineralnych podłożach zwałów skały płonnej procesy rozwoju roślinności mają często charakter nieciągły, mozaikowy i wielowariantowy, a ich przebieg w dużym stopniu zależy od lokalnych warunków mikrosiedliskowych, takich jak uziarnienie materiału, skład mineralny, pH, dostępność wody oraz ekspozycja stoków. Bardzo często można zauważyć, że zabiegi rekultywacji, stosowane przy nowych układach, nie przynoszą oczekiwanego efektu. W takich warunkach coraz częściej stosuje się koncepcję novel ecosystems, która zakłada, że ekosystemy powstałe na silnie przekształconych i zaburzonych siedliskach mogą rozwijać się według odmiennych trajektorii niż te opisywane przez klasyczne modele sukcesji. Novel ecosystems charakteryzują się trwałą obecnością nowych kombinacji gatunków, przy czym zwiększają bioróżnorodność, zmienione relacje biotyczne oraz funkcjonowanie determinowane przez długotrwałe ograniczenia abiotyczne, których eliminacja nie jest możliwa lub celowa.