Szkoła Eksploatacji Podziemnej

Przez wiele dziesięcioleci upowszechniano informacje o wpływie górnictwa na środowisko przyrodnicze. Twierdzenia te nie były poparte rzetelnymi badaniami przyrodniczymi. Tereny pogórnicze przedstawiane były (i nadal często są), jako bezużyteczne pustynie biologiczne. Powyższe twierdzenia uzasadniane są, w pierwszej kolejności, brakiem substancji odżywczych w mineralnym podłożu zwałów skały płonnej. Konsekwencją powyższego założenia jest praktyka nawożenia mineralnych podłoży pogórniczych wykorzystywana w trakcie działań rekultywacyjnych. Wbrew powyższym założeniom, wiele badań naukowych poświęconych poznaniu spontanicznych procesów przyrodniczych przebiegających na mineralnych podłożach pogórniczych, wskazuje iż z pewnością nie są one pustyniami biologicznymi. Wręcz przeciwnie, spontaniczna kolonizacja tych terenów jest procesem bardzo dynamicznym. Wyniki przeprowadzonych badań wykazały, że spontaniczne procesy zachodzące na tych terenach prowadzą do ukształtowania wyjątkowej różnorodności biologicznej. Coraz częściej, w publikowanych wynikach badań, podkreśla się, że siedliska mineralne o niskiej zawartości substancji odżywczych stanowią cenny i rzadki element środowiska, który umożliwia rozwój różnorodnego układu mozaiki ekosystemów. Procesy przyrodnicze, głównie interakcje autotrofów i saprofitów, odgrywają kluczową rolę w przemianie mineralnego materiału powstałego w trakcie eksploatacji węgla kamiennego i surowców mineralnych w wyspy siedliskowe ekosystemów o unikalnej różnorodności biologicznej.
W ten sposób utrwalany wizerunek Śląska – regionu przez dekady kojarzonego z „czarnym” krajobrazem kopalń, hałd i hut – dzięki procesom przyrodniczym zostaje przekształcany w zielony krajobraz powstały z unikalnych układów typu novel ecosystem, zbudowanych z płatów roślinnościrozwijających się w oparciu o zgrupowania gatunków zrzeszonych w non-analogous species composition. Wraz z ograniczaniem działalności przemysłowej wiele terenów pogórniczych zostało przejętych przez naturę. Sukcesja roślinna prowadzi do stopniowego zazieleniania hałd, wyrobisk i nieużytków, gdzie pojawiają się rośliny pionierskie, a następnie bardziej złożone zbiorowiska trawiaste, zaroślowe i leśne. W obniżeniach terenu tworzą się zbiorniki wodne, które stają się siedliskiem nie tylko dla zbiorowisk roślin wodnych i szuwarowych ale także ptaków, płazów i bezkręgowców.
Te spontaniczne procesy przyrodnicze, często wspierane działaniami ochronnymi, sprawiają, że Śląsk staje się regionem o dużym potencjale przyrodniczym. Krajobraz poprzemysłowy nie zanika, lecz ewoluuje, stając się ważnym elementem zielonego krajobrazu Polski i przykładem harmonijnego współistnienia dziedzictwa przemysłowego z naturą, siłą potencjału procesów przyrodniczych.