Szkoła Eksploatacji Podziemnej

4 sierpnia 2024 r. weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1787 z dnia 13 czerwca 2024 r. w sprawie redukcji emisji metanu w sektorze energetycznym oraz zmieniające rozporządzenie (UE) 2019/942, powszechnie określane jako rozporządzenie metanowe. Rozporządzenie to po raz pierwszy ujmuje w jednolite ramy prawne monitorowanie, raportowanie i ograniczanie emisji metanu w energetyce krajów Unii Europejskiej, w tym w sektorze górnictwa węgla. Przewiduje również surowy pakiet sankcji za nieprzestrzeganie jego zapisów. Sankcje te mają być skuteczne i odstraszające, proporcjonalne do szkód wyrządzonych w środowisku naturalnym oraz pozbawiające korzyści gospodarczych z naruszenia przepisów.
Regulacje rozporządzenia metanowego mają bardzo istotne znaczenie dla górnictwa węgla kamiennego w Polsce. Przyjęte limity emisji metanu dla większości polskich kopalń są obecnie praktycznie nieosiągalne. W przypadku kopalń węgla energetycznego, dopuszczalna wielkość emisji szybami wentylacyjnymi od 1 stycznia 2027 r. ma wynosić 5 ton metanu na kilotonę wydobytego węgla, a od 1 stycznia 2031 r. – 3 tony metanu na kilotonę wydobytego węgla. Odnośnie kopalń węgla koksowego, tego rodzaju nowe regulacje zostaną ogłoszone do 3 lat od wejścia w życie rozporządzenia. Istotny jest również całkowity zakaz emisji metanu ze stacji odmetanowania, obowiązujący od 1 stycznia 2025 r. dla wszystkich kopalń. Rozporządzenie nakłada również na operatorów kopalń węgla kamiennego obowiązki w zakresie monitorowania i raportowania emisji metanu podczas działalności powydobywczej, po wydobyciu i odtransportowaniu węgla na powierzchnię.
Zapisy rozporządzenia są wiążące we wszystkich państwach UE i muszą być stosowane bezpośrednio. W warunkach polskich, wdrożenie znacznej części tych zapisów wymaga ustawowych rozwiązań na gruncie prawa krajowego. Prace nad taką ustawą trwają (Ministerstwo Przemysłu, obecnie Ministerstwo Energii), ale jej projekt nie został jeszcze przekazany do Rady Ministrów. Nieznany jest ostateczny kształt przygotowywanej ustawy ani też kiedy – i czy w ogóle – wejdzie w życie. Do tej pory, ustanowiony został tylko organ odpowiedzialny za monitorowanie i egzekwowanie rozporządzenia, którym formalnie został od 29 lipca 2025 r. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego. Operatorzy czynnych kopalń do tego organu są zobowiązani przedkładać raporty dotyczące rocznej emisji metanu ocenione i poświadczone przez niezależnych weryfikatorów, akredytowanych w Polskim Centrum Akredytacji. Takich akredytacji jednak nie wydano. 5 sierpnia 2025 r. upłynął termin powiadomienia Komisji Europejskiej o przepisach dotyczących kar za naruszanie rozporządzenia oraz dostarczenia wykazu wszystkich zamkniętych i zlikwidowanych od 1954 r. podziemnych kopalń węgla, wraz z pomiarami emisji metanu ze wszystkich potencjalnych punktowych źródeł. Takie powiadomienie oraz wykaz kopalń ze strony Polski nie zostały przekazane. Zbliżają się kolejne terminy, w tym rozpoczęcie od 5 maja 2026 r. stałych pomiarów emisji metanu we wszystkich zamkniętych podziemnych kopalniach węgla, na wszystkich punktach, w których stwierdzono roczną emisję ponad 0,5 tony metanu, co wydaje się bardzo mało prawdopodobne do zrealizowania.