Szkoła Eksploatacji Podziemnej

Pszczoła miodna (Apis mellifera) stanowi praktyczne narzędzie biomonitoringu w obszarach silnie przekształconych antropogenicznie, ponieważ podczas lotów zbierackich „zbiera” informacje o stanie środowiska z rozległego terenu i przenosi je do ula w postaci materiału biologicznego oraz produktów pszczelich.
W krajobrazie miejskim i poprzemysłowym ekspozycja na zanieczyszczenia powietrza, gleby i wody znajduje odzwierciedlenie w składzie miodu, pyłku/pierzgi, wosku i propolisu, a także w tkankach samych pszczół. Produkty te mogą kumulować m.in. metale ciężkie, pestycydy, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA) oraz cząstki pyłu, co pozwala uchwycić przestrzenny i sezonowy obraz presji środowiskowej. Jednocześnie obserwacje kondycji rodzin (intensywność lotów, przeżywalność, dynamika rozwoju, podatność na stres) dostarczają informacji o biologicznych skutkach ekspozycji.
Wyniki analiz prowadzonych w różnych typach siedlisk wskazują, że sygnał zanieczyszczeń bywa silnie powiązany z charakterem otoczenia pasieki (udział terenów przemysłowych, natężenie ruchu, typ zabudowy, struktura zieleni), a także z dostępnością i pochodzeniem pożytków. Właściwości pszczół jako „integratorów krajobrazu” umożliwiają wykrywanie lokalnych źródeł emisji oraz ocenę skuteczności działań naprawczych, np. rekultywacji terenów poprzemysłowych czy zmian w zarządzaniu zielenią miejską.
Kluczowe znaczenie ma standaryzacja poboru próbek i interpretacja wyników z uwzględnieniem zasięgu lotu, sezonowości i zmienności bazy pokarmowej. Połączenie danych chemicznych z informacją o roślinach pożytkowych i kontekstem przestrzennym pozwala wykorzystywać A. mellifera jako wskaźnik jakości środowiska oraz element wspierający planowanie monitoringu i ochrony ekosystemów w krajobrazie antropogenicznym.