Szkoła Eksploatacji Podziemnej

Miasta o przemysłowej historii, szczególnie rozwijające się w oparciu o górnictwo i hutnictwo charakteryzują się silnie przekształconą strukturą przestrzenną oraz mozaiką form użytkowania terenu. W takich warunkach ocena potencjału przyrodniczego oraz planowanie działań na rzecz ochrony bioróżnorodności wymagają zastosowania narzędzi umożliwiających kompleksową analizę krajobrazu. Jednym z najczęściej wykorzystywanych systemów w Europie jest CORINE Land Cover (CLC), stanowiący element programu monitoringu środowiska Europejskiej Agencji Środowiska.
System CORINE opiera się na jednolitej klasyfikacji pokrycia terenu, obejmującej m.in. obszary zurbanizowane, przemysłowe, rolnicze, leśne, wodne oraz półnaturalne. Dane pozyskiwane są głównie z teledetekcji satelitarnej i analiz GIS, co pozwala na prowadzenie badań w skali lokalnej, regionalnej i ponadregionalnej. W miastach o przemysłowej przeszłości system ten umożliwia identyfikację zarówno aktywnych terenów przemysłowych, jak i obszarów poprzemysłowych – hałd, wyrobisk, niecek osiadania czy terenów sukcesji spontanicznej.
Z punktu widzenia bioróżnorodności szczególne znaczenie mają właśnie tereny zdegradowane, które – paradoksalnie – często stają się siedliskiem rzadkich i wyspecjalizowanych gatunków. Klasyfikacja CORINE pozwala na ich wyodrębnienie w kategoriach takich jak: tereny przemysłowe i komunikacyjne, tereny przejściowe krzewiaste i zaroślowe czy nieużytki. Analiza ich rozmieszczenia, powierzchni oraz dynamiki zmian w czasie umożliwia ocenę potencjału siedliskowego oraz kierunków sukcesji biologicznej.
W planowaniu przestrzennym dane CORINE mogą być integrowane z inwentaryzacjami przyrodniczymi, mapami siedlisk, danymi florystycznymi i faunistycznymi. Pozwala to na wskazanie obszarów o wysokiej wartości przyrodniczej wymagających ochrony, rekultywacji lub włączenia do zielonej infrastruktury miasta. W miastach postindustrialnych, takich jak ośrodki Górnego Śląska, umożliwia to tworzenie korytarzy ekologicznych łączących parki miejskie, lasy komunalne oraz spontaniczne siedliska na hałdach.
System CORINE jest również narzędziem monitorowania zmian użytkowania terenu w czasie. Porównanie danych z różnych lat (np. 1990, 2000, 2006, 2012, 2018) pozwala ocenić tempo renaturyzacji terenów poprzemysłowych, rozwój zieleni miejskiej czy presję urbanizacyjną. Informacje te są kluczowe dla szacowania trendów bioróżnorodności oraz planowania działań adaptacyjnych wobec zmian klimatu.
W kontekście zarządzania miastem o przemysłowej historii wykorzystanie systemu CORINE sprzyja wdrażaniu koncepcji zrównoważonego rozwoju oraz nature-based solutions. Umożliwia racjonalne gospodarowanie przestrzenią, ochronę cennych siedlisk oraz rewitalizację terenów zdegradowanych z poszanowaniem ich potencjału ekologicznego.
Podsumowując, CORINE Land Cover stanowi skuteczne narzędzie wspierające planowanie użytkowania terenu oraz ocenę bioróżnorodności w krajobrazach postindustrialnych. Integracja danych teledetekcyjnych z badaniami terenowymi pozwala lepiej rozumieć procesy przyrodnicze zachodzące w miastach o górniczej i przemysłowej przeszłości, a tym samym skuteczniej chronić i kształtować ich zieloną strukturę.